Մանկագրություն, Պերճուհի Ավետյան

Կատուն ու ծիծեռնակը

 Կար ու չկար … չկար ու կար..

  Թաղի մը մէջ հին, մեկուսի,

  Տանիք մը կար քառակուսի:

  Տանիքին վրայ տիրական

  Կար կատու մը որպէս իշխան,

  Կը դեգերէր շորորալով,

  Կը թափառէր մռլտալով

  Տնկած ականջներն զգայուն`

  Կանաչ աչքերովը փայլուն`

  Կը փնտռէր ան որս մը թաքուն:

  Եղանակը դարձաւ գարուն:

  Ծիւ-ծիւ.. ծիւ- ծիւ, այնքան հնչիւն

  Սաւառնեցան ծիծեռնակներ,

  Երկար շարքեր կազմած զոյգեր,

  Վերադարձան հին բոյներուն

  Նեղ ծերպերուն մէջ պատերուն:

  Սլացան անոնք խումբերով,

  Մկրատաձեւ խելառ վազքով,

  Կապոյտին վրայ ծփալով,

  Կենտը զոյգին հալածելով,

  Երկինքն ամբողջ խճողելով,

  Ու անհունը վերածելով

  Ծիւ- ծիւային տաղարանի

  Անղեկավար սեմՖոնեայի:

 Ծիւ- ծիւ, ծիւ — ծիւ կը ճչային,

 Պար բռնելով կը թռչէին։

  Կատուն շարժեց պոչը թափով,

  Դունչը լիզեց ախորժակով,

  Մէկն ու մէկը թող սայթաքէր

  Իր բարձրունքէն վար տապալէր…

  Անհանդարտ պոչն հաւաքեց,

  Ու յարմար պահը սպասեց:

  Հոն` պատին վրայ մերձաւոր

  Կար ծիծեռի բոյն մը աղուոր`

   Մայր ծիծեռը կը սպրդէր

   Նեղ այդ ճեղքէն դուրս կը նետուէր,

   Ձագուկները կերակրելու

   Անոնց համար կեր ճարելու:

  Կտուցին մէջ պահած հունտեր,

  Փշրանքներ ու փափուկ որդեր

  Կը դառնար ան հեռուներէն,

  Կը սպրդէր նեղլիկ ծերպէն.

  Ուրախ կանչով ողջունելով

  Ձագուկները մօտ կանչելով:

                      ***

  Կատուն ճեմեց շուրջը պատին,

  Չափեց բարձրութիւնը քարին,

  Մէկ ոստումով եթէ ցատկէր

  Զանոնք խլել կարելի չէր:

  Հնարք անշուշտ պիտի գտնէր

  Ուղեղը իր լաւ կը բանէր:

  Գիշեր-ցերեկ հետեւեցաւ,

  Մուտք ու ելքին ծանօթացաւ:

  Հայրը բոյնէն հեռացած էր,

  Մինչ մայրն արթուն կը հսկէր,

  Կը կերակրէր, կը հետեւէր,

  Ձագուկները կը յորդորէր:

— Իմ սիրունիկ, քնքոյշ ձագեր,

  Դուք դեռ չունիք յարմար թեւեր

  Սաւառնելու վեհ բարձրունքներ

  Որ թշնամին դարանակալ

  Ափսոսանքով դիտէ երկար

  Ձեր սլացքը վսեմափայլ

  Բայց պիտի գայ օրն այդ զմայլ,

  Երբ դուք դառնաք ծիծեռնակներ

  Ըլլաք ազատ թռչնազգիներ:

                    ***

  Կանաչ նայուածքն բոյնին յառած

  Աչքերն անթարթ հոն սեւեռած,

  Հնարքներ դաւելով տարուած

  Բոյր երազներով հմայուած,

  Կատուն արդէն համատարած

  Տանիքին այս տէր էր դարձած:

                     ***

  Գարնանային անձրեւն իջաւ,

  Արեւն յանկարծ անհետացաւ,

  Հովը սուրաց, աշխուժացաւ,

  երկինքն յանկարծ մթագնեցաւ:

  Կատուն սողոսկեց, թեքուեցաւ

  Պատին տակը կծկուեցաւ:

                    ***

  Մայր ծիծեռը հեռացած էր

  Ու առիթը շատ յարմար էր.

  Ինք դիտած էր ու լաւ գիտէր                        

  Ձագերէն մէկը խելառ էր:

  Թող որ անգամ մը սպրդէր,

  Բոյնին ճեղքէն գլուխն հանէր,

  Մնացեալը շատ դիւրին էր:

  Կատուն երկար շունչ մը քաշեց,

  Ձագին ներկայութիւնը հոտոտեց:

  Յուշիկ մաղուող տակն անձրեւին

  Հողի բոյրին, որսի միսին

  հետ խրախճանք պիտի սարքէր

  Ինք այդ օրը երազած էր:

  Ահաւասիկ ձագուկն հոն էր,

  Գլուխը դուրս երկարած էր:

  Կատուն կամացուկ շարժեցաւ,

  Քարին վրայ թաթը դրաւ,

  Դունչը երկարեց, հոտուըտաց,

  Ընդոստ ցատկեց, վեր նետուեցաւ,

  Իսկոյն խլեց, յափշտակեց

  Ձագուկն խելառ բոյնէն պոկեց:

  Վա՜յ-վա՜յ, ծիւ-ծիւ, վա՜յ-վա՜յ, ծիւ-ծիւ։

  Վա՜յ-վա՜յ, ծիւ-ծիւ, վա՜յ-վա՜յ, ծիւ-ծիւ։

  Ձագուկները երկար լացին,

  Կորած քոյրիկը սգացին.

  Մինչ խելառ ձագն յափշտակուած

  Ճչալու պահէն ալ զրկուած

  Անխղճօրէն խողխողուեցաւ,

  Նենգ կատուին զոհը դարձաւ:

                    ***

  Կատուն նստած դեռ կը լիզէր

  Արիւնոտ դունչը կը լպստէր:

  Մայր ծիծեռը հեռուէն եկաւ,

  Պատահածն իսկոյն իմացաւ,

  Թափահարեց, ցնցուեցաւ,

  Պարապին մէջ գլորուեցաւ:

  Ճչաց երկար ողբալով

  Ձագուկին մահը սգալով:

  Մինչ կատուն հպարտ ու յաղթական,

  Շարժելով պոչը տիրական,

  Արեւուն տակ կը պտըտէր,

  Նոր հնարքներ կը պատրաստէր:

                    ***

  Կատուն օրեր, երկար օրեր,

  Մտմտալով հոծ երազներ,

  Կը սպասէր պատրաստ կանգնած,

  Որ ծիծեռը սովէն սպառած

  Յուսահատ ու յուսալքուած

  Շրջափակման տեղի տալով

  Ճերմակ դրոշը պարզելով

  Պիտի դուրս գայ իր նեղ բոյնէն,

  Ու զիջելով իր պահանջին

  Ձագերը տար իրեն բաժին:

  Միաո՜ւ-միաո՜ւ, ան մլաւեց,

  Իր պայմանները սահմանեց:

                    ***

  Բոյնին մէջը մութ ու սառած

  Ծիծեռները դատապարտուած

  Անօթութեան ու ծարաւի,

  Սարսուռի, սպառնալիքի

  Համբերատար սպասեցին,

  Օժանդակութիւն յուսացին:

  Մայր ծիծեռը յոյսը կտրած,

  Վտանգը մեծ աչքը առած,

  Ու կատուի ցատկը անտեսած

  Գլուխն բոյնէն դուրս երկարեց,

  Զիլ ձայնովը օգնէ՜ք կանչեց:

  — Դե՜հ, նայեցէք դատաւորներ,

  Ականջ տուէք երկրի տէրեր,

  Այս բոյնը տատս է շիներ

  Թէ տատիս-տատը չե՛մ գիտեր:

  Ես աչքերս հոս եմ բացեր,

  Ձագերուս հոս` ծնունդ տուեր,

  Հիմա մեր դիրքը ահաւոր

  Դարձեր է խիստ վտանգաւոր:

   Կաղաչեմ, մեզի օգնեցէք

   Ձագուկներուս ճար մը գտէք:

  Ծիծեռները սաւառնեցան,

  Անտարբեր անցան, սլացան

  Մայր ծիծեռը ի զո՜ւր կանչեց,

  Անոնցմէ օգնութիւն խնդրեց.

  Մի՞թէ ականջ չկախեցին

  Իրենց մօտենալ չուզեցին,

  Ամէն մէկը իր հոգն ունէր,

  Այդ ծիծեռը որո՞ւն պէտք էր:

                    ***

  Կատուն հպարտ յոխորտալով

  Տանտիրոջ պէս դեգերելով,

  Աչքը բոյնին` հսկեց երկար

  Սպասելով համբերատար…

                    ***

  Վիճակն այսպէս որքան տեւէր

  Թէ որ մարդ մը չյայտնուէր:

  Թաղին մէջը այս ամայի

  Կար տուն մը հին, մեկուսի.

  Պատուհանէն մարդը տեսաւ,

  Կատուն ինչպէս յարձակեցաւ

  Վրան խեղճուկ մայր ծիծեռին,

   Երբ ան փորձեց ճեղքէն բոյնին

   Գաղտագողի դուրս գալ որսի

   Ձագուկներուն խեղճ- անօթի

   Ճարել բաժինը սնունդի:

  Մարդը վերցուց հրացանը,

  Լայն բացաւ հին պատուհանը

  Ու երբ նշան բռնեց կատուին

  Ցատկեց, նստաւ ան ցուիքին

  Հոնկէ հո՜փ, առաջ նետուեցաւ ,

  Հին թաղէն դուրս սպրդեցաւ:

  Ուշ գիշերին` նորէն եկաւ,

  Պատին տակը կծկուեցաւ,

  Ի զուր դիտեց ու սպասեց,

  Ամէն գիշեր կրկին փորձեց:

  Մարդը որսորդ էր նախկին,

  Գիտէր հնարքները կատուին:

  Ամէն անգամ երբ մօտեցաւ,

  Բոյնին տակը պատրաստ կեցաւ.

  Ան աչալուրջ հետեւեցաւ

  Ծիծեռնակին տէր կանգնեցաւ:

  Ազատ շնչեց մայր ծիծեռը,

  Հանգիստ կերակրեց ձագերը:

  Մեծցան անոնք, թեւեր առին

  Երկնքին հետ պար բռնեցին:

  Ծիւ-ծիւ, ծիւ-ծիւ ծուըրտացին,

  Մարդն այդ բարի միշտ յիշեցին.

  Ծիւ-ծիւ, ծիւ-ծիւ  ծուըրտացին,             

  Յիշատակն անոր գովերգեցին:

  Կար ու չկար .. չկար ու կար

  Դարանակալ կատու մը կար:

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով