Մանկագրություն, Օլգա Դարյան

Վազորդ անունով ատամնաբույժը

   Մի անգամ, ատամնաբուժարանին փակցված պաստառին Արգամը մի լայնաժպիտ կոկորդիլոս տեսավ՝ անթիվ-անհամար սուր-սուր ժանիքներով։

« Խե՜ղճ կոկորդիլոս, այսքան ատամը ինչպե՞ս է բուժում », —  նկարին նայելով մտածեց նա՝

փորձելով բարձրաձայնել իր մտահոգությունը։ Բայց բժիշկը՝ դոկտոր Ադրինեն, արդեն անցել

էր գործի և Արգամի բամբակապատ բերանը բաց էր մնացել։ Նա խելոք հնազանդվում էր

բժիշկի հրահանգներին, բայց մտքով արդեն Աֆրիկայում էր՝ տիղմոտ գետի ափին, որտեղ

կիզիչ արևի տակ, հաճույքից աչքերը փակ, պառկած էր  ատամնաբուժարանի պատի վրայի

կոկորդիլոսը․․․ Նրա երախը բաց էր, իսկ ատամների արանքում արագ-արագ վազվզում

էր մի փոքրիկ թռչնիկ, որն այնտեղից  մսի բզկտված կտորներ էր հանում ու կուլ տալիս։ «Չի՛ էլ վախենում․․․ Ա՜յ քեզ անվախ ու ճարպիկ թռչուն․․․Բա որ գիշատիչը երախը փակի, էդ բկլիկից ոչինչ չի մնա», — անհանգստացած մտածեց Արգամը։ Հենց այդ պահին լսվեց կոկորդիլոսի ձայնը, որն արդեն աչքերը բաց նայում էր Աֆրիկայի համար անսովոր՝ չափազանց սպիտակամորթ անծանոթ տղային։

— Անունդ ի՞նչ է,- ժպտալով հարցրեց կոկորդիլոսը։

— Արգամ․․․

— Արգա՛մ, Արգա՛մ, քանի՞ ատամ

  Ունես փոքրիկ բերանում,

  Ապա ու՞ր է թռչունն անվախ,

  Որ քո ակռան է բուժում․․․

Այսպես, շուտասելուկ ասելով, կատակեց կոկորդիլոսը և ծիծաղելով թրթռացրեց իր հարթ

ու փայլուն փորը։
«Ինչ լավ է, որ կոկորդիլոսների մեջ էլ կան կատակասերներ, համ էլ հայերեն է խոսում և

 ակռա բառն էլ գիտի », — մտածեց Արգամը, և ասես տեղն ընկավ արագ զարկող սիրտը․․․

— Հիմա տեսար՞ իմ ատամնաբույժին, վազորդ անունով այս փոքրիկին, խոզանակ էլ

հարկավոր չէ,- շարունակեց կոկորդիլոսը և իր ճանկավոր, կարճ թաթով շոյեց ճարպիկ

թռչնիկին։
Արգամը նույն պահին պատկերացրեց դոկտոր Ադրինեին՝ թռչնի թևերով , որը գիրությունից չէր կարողանում վազորդի արագաշարժությունը ցուցաբերել և անշարժ լռվում էր իր ատամների արանքում ու միայն դռդռացնում սարքը, որ հեռացնի կարիեսից առաջացած սև կետիկները։ Հենց այդ դռդռոցն էլ ստիպեց Արգամին, որ վերադառնա հեռավոր Աֆրիկայից և նորից հայտնվի բժշկական բարձր աթոռի վրա․․․Նա նայեց դոկտոր Ադրինեին և հազիվ զսպեց ծիծաղը․․․

                       
                                              Անհատակ նավակը
   Ափին մի կիսաքանդ նավակ էր ընկած։ Նրա հատակը մի քանի անգամ կոտրվել էր ու

 վերանորոգվել։ Բայց վերջին հարվածը, որ ստացավ ամիսներ առաջ ափամերձ սուր-սուր

քարերին, վերջնականապես շարքից հանեց նրան։ Հիմա, անգործության մատնված, իրեն

ավելորդ էր զգում։

   Դեռ լույսը չբացված՝ բոլոր նավակները ծով էին դուրս գալիս ձկնորսության։ Նա բարի

 ճանապարհ էր մաղթում ընկերներին և սպասում նրանց վերադարձին։

«Գոնե լավ է, որ ծովից հեռու չեմ ընկած»,-  խայտացող ալիքներին նայելով՝ մտածում էր

նավակը ու երանի տալիս երբեմնի երջանիկ օրերին։

   Անցնում էին օրեր, ամիսներ, տարիներ։ Նավակի փայտերն օրեցօր քայքայվում էին

անձրևի, արևի տակ մնալուց։ Երբեմն էլ ծովից մեղմ քամիներ էին փչում, անգամ ուժգին

հողմեր, և նավակի սեփական կլորիկ տարածքը ծածկում տիղմ ու հողով․․․ Նավակը

ծանրացել էր, ավելի անշարժացել, ինչից սիրտը գնալով ավելի էր նեղվում։ «Մի՞թե էլ ոչնչի

պիտանի չեմ»,- տխուր մտածում էր նա։ Բայց մի փոքր մխիթարվելով գարնան շնչից, վատ

մտքերը տալով զեփյուռին, քնեց։ Առավոտյան արթնացավ հաճելի խուտուտից՝ այն հողին,

որ հավաքվել էր իր մեջ, պես-պես ծաղիկներ էին բուսել․․․Նա այլևս նման չէր անհատակ,

ոչնչացող նավակի։ Հողե «փորին» աճած ծաղիկների շնորհիվ, նա նմանվել էր

մարգագետնի, ավելի ճիշտ՝ փայտե պարիսպով ծաղկանոցի, միայն թե տախտակները ոչ թե

ուղղահայաց դիրքով էին, այլ հորիզոնական։ Միևնույն է, նավակը շատ ուրախ էր, որ

կարող է ժպտուն ծաղիկներով ճանապարհել և դիմավորել մյուս նավակներին։ Երբ

ծաղիկները թառամեն, թափված սերմերը խնամքով կթաքցնի իր հողի մեջ և

կսպասի արևաբույր ու ծաղկաբույր գարուններին․․․

                                                 Երկու աղեղ
   — Տի՛ր, այդ ի՞նչ աղեղով էիր կրակել, որ նետդ ոչ մի կերպ տեղ չէր հասնում ,- ժպտալով

ասաց ներս մտած ուսուցչուհին․․․

Դասարանում բոլորը ծիծաղեցին։ Տիրը շփոթվեց։ Կարմրելով կանգնեց ոտքի։ Հասկացավ,

որ ուսուցչուհու ակնարկը կապված է երեկվա թեմատիկ աշխատանքի հետ։ Չսպասելով

շփոթված տղայի պատասխանին, տիկին Մեխակյանը, իր հետ բերած կապից մի տետր

հանելով , շարունակեց։

   — Նկարներում առաջադրված երկու տարբերակից պետք է մեկն ընտրեիր՝ նետի համար։

Նետի աղեղը թողած, մյուս աղեղն էիր ընտրել՝ երկրաչափականը, ա՛յն, որ կորի կետերն է

միացնում իրար։ Քո անունն ունեցո՞ղն էլ չտարբերի զենքը մեկ այլ բանից։ Ընտրածդ

աղեղով ինչքան փորձեցի կրակոց անել, ոչ մի կերպ չստացվեց․․․

Բոլորը հռհռացին։

   — Ու գիտե՞ս ինչու, — շարունակեց ուսուցչուհին,- այն աղեղը, որ դու էիր ընտրել, ընդամենը

մի գիծ է, կետերի բազմություն, որը նետի, նշանառության ու կրակոցի հետ ոչ մի կապ չունի,

իհարկե, բացի այն, որ նույնպես կոչվում է աղեղ։

   -Գիտեմ, տիկին Մեխակյան, ես գիտեի այդ աղեղների տարբերության մասին, և գիտեի՝

որն է նետի աղեղը։ Պարզապես, չուզեցի կրակելուց մեկին վնասեք․․․ Բա որ նետը մի

եղնիկի կպնե՞ր կամ սոխակի, — այս անգամ արդեն փորձեց կատակել Տիրը, — ով գիտե իմ մեջ

խոսել է հայոց՝ գիտության և արվեստի հին աստվածը․․․

Դասարանում ցածր ծիծաղ լսվեց։ Ուսուցչուհու ժպիտը նույնպես վերածվեց ծիծաղի։ Բոլորը

նկատեցին, որ տիկին Մեխակյանին դուր եկավ Տիրի սրամիտ և հիմնավորված

պատասխանը։  Վայրկյան անց դասն ընթացավ իր հունով։ Չէ՞ որ մնացած նույնանուն

բառերի մասին էլ պիտի խոսեին։

                    Պաղպաղակներ տխուր կապիկի համար
    Բարև, բարեկամս։ Քո երազները երբեմն նմանվու՞մ են հեքիաթի։ Պետք է ասեմ, որ

ես հաճախ եմ այդպիսի երազներ տեսնում․․․ 

   Շատ եմ սիրում նայել հետաքրքրաշարժ լուսանկարներ։ Լավ բան է լուսանկարը։ Այն

 երբեք չի ծերանում և գիտի թանկ հուշը պահել իր սրտում։ Միայն չասեք, թե լուսանկարը

սիրտ չունի։

   Երեկ մի լուսանկար տեսա, որի վրա մի տխուր կապիկ էր պատկերված։ Գիտե՞ս ինչու էր

տխուր․նա ձնախառն մի սառույցի կտոր էր վերցրել և ձևացնում էր, իբր պաղպաղակ է

ուտում․․․ Դու պաղպաղակ սիրու՞մ ես։ Եթե սիրում ես, ապա փորձիր հիշել, թե ինչպիսին

է դեմքիդ արտահայտությունը պաղպաղակ ուտելիս։ Իսկ այդ կապիկի դեմքին

տխրությունից բացի ոչինչ չկար, որովհետև նրա պաղպաղակը անհամ էր։

    Այնպես ուզեցի նրան պաղպաղակ հյուրասիրել՝ մեր Երևանի փողոցներում վաճառվող

զանազան պաղպաղակներից։ Ցանկությունս այնքան մեծ էր, որ անմիջապես դուրս եկա

փողոց, գնացի մոտակա խանութը, որի դռան առաջ դրված էին պաղպաղակների

սառցախցիկները։ Ընտրեցի դրանցից ամենամեծը և սահեցնելով ուղևորվեցի դեպի․․․

Աֆրիկա։ Ճա՞րս ինչ, չէ՞ որ այնտեղ էր ապրում լուսանկարի կապիկը։ Ստիպված պիտի

անցնեի սարերով ու ձորերով, անտառներով ու գետերով։ Եթե գոնե մեկ-մեկ քարտեզին

նայես , ապա կիմանաս, որ մեր մայրցամաքից Աֆրիկա հասնելու համար, պիտի հատես

Միջերկրական ծովը։ Մտածեցի․գուցե լողալո՞վ անցնեմ։ Բա պաղպաղակի սայլա՞կը․․․

   Իմ մտքերը կարծես կարդաց անծանոթ մի թռչուն, որ շատ գեղեցիկ, վառ գույներով

փետուրներ ուներ և միայնակ քայլում էր ծովափին։ Զարմանալի է, բայց նա խոսեց

հայերեն․
   — Եթե օգնության կարիք ունես, պիտի անպայման ասես այդ մասին․գոնե մեկը կգտնվի,

ով կուզենա օգնել քեզ, — ասաց թռչունը և սլացավ երկինք։

Քիչ անց նա վերադարձավ թռչունների հետ, որոնց կտուցներում կային ուռենու երկար,

ճկվող ճյուղեր։ Մենք միասին պինդ կապկպեցինք սառցախցիկը, ես տեղավորվեցի

վրան, և թռչունները՝ ամենքն իր բերած ճյուղի ծայրից բռնած, ինձ վեր բարձրացրին։ Դա

աննկարագրելի հաճույք էր։ Կարծես ճոպանուղով անցա հսկայական ծովը։ Վերևից նայում

էի մոտեցող Աֆրիկային, թվում էր, թե դա մի մեծ լայնաթև տերև է, կամ նույնիսկ խաղողի

ճութ, որ լողում է մի մեծ կլոր լողավազանի կապույտ-կապույտ ջրում։ Եվ եթե դու հենց հիմա

նայես քարտեզին, ապա կտեսնես, որ Աֆրիկայի մի կողմում Ատլանտյան օվկիանոսն է, մյուս

կողմում՝ Հնդկականը, որոնք միանալով դարձել են մի մեծ ավազան, որտեղ լողում է

հսկայական խաղող-Աֆրիկան։

   Թռչունները մի փոքր սխալ հաշվարկեցին վայրէջքը և ինձ իջեցրին անապատում։ Ես

սուզվեցի տաք ավազների մեջ։ Չէի կարողանում քայլել և արդեն անհանգստանում էի, որ պաղպաղակները կհալչեն և իմ ճամփորդությունը զուր կլինի։

Անհանգստությունս հեռվից հեռու  մի աչքաբաց ջայլամ նկատեց և վազքով մոտեցավ ինձ։

Նրա հետևից, թևերի և պոչերի գեղեցիկ փետուրները թափահարելով, մոտեցան և մյուս

ջայլամները, շրջապատեցին ինձ։ Քիչ հետո մենք սլանում էինք անապատի ավազներով։

Նրանք այնքան արագ էին վազում, որ իմ շունչը կտրվում էր ու քիչ էր մնում ընկնեի սայլակի

վրայից։ Վերջապես հասանք անտառ։ Կապիկները շոգից թաքնվել էին ծառերի

ստվերներում։ Ինձ տեսնելուն պես նրանք, սկզբում զգուշությամբ, հետո ավելի վստահաբար

մոտեցան և սկսեցին զննել ինձ և իմ բերած գունեղ արկղը։ Նրանք անմիջապես գլխի ընկան,

որ այն պիտի բացեն․․․ Ես  հայացքով փնտրում էի լուսանկարի փոքրիկ կապիկին։ Նա չէր

կարող այստեղ չլինել, չէ՞ որ ես նրա համար էի օվկիանոսը հատել։ Հանկարծ, լիանայի օդից

կախված մի ճյուղ, սուրաց իմ կողքով։

Դա հենց իմ ասած կապիկն էր՝ մի թաթով կախված այդ ճյուղից, իսկ մյուս թաթով՝

բանանի մի մեծ փունջ գրկած։ Նա շատ հետաքրքրված էր ինձանով, հատկապես, իմ վառ ու

նկարազարդ սայլակով։ 

Բոլորին հասավ երևանյան պաղպաղակից, նույնիսկ ինձ․․․

Ես հանեցի հեռախոսս, որի մասին բոլորովին մոռացել էի, լուսանկարեցի փոքրիկ կապիկի

գոհունակ տեսքը՝ պաղպաղակ ուտելու պահին։ Հենց այդ պահին էլ լսվեց իմ հեռախոսի

զարթուցիչի զանգը․․․ Արդեն լուսացել էր։ Ես դպրոց պիտի գնայի։ Ափսոս, որ փոքրիկ

կապիկի լուսանկարը մնաց իմ երազի հեքիաթում․․․    

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով